© Anna van Kooij

Reportage Nieuwe Grond #3: 4 Onvermijdelijke Gesprekken over Theater en de Wereld Deel 4 – ma 5 sept ’16

Deel 4: Tot slot…de toekomst

10 onvermijdelijke quotes // 4 Onvermijdelijke Gesprekken over Theater en de Wereld – Deel 4: Tot slot…de toekomst 

Op maandag 5 september vond in De Brakke Grond het laatste deel plaats in de reeks 4 Onvermijdelijke Gesprekken over Theater en de Wereld. De reeks ging precies een jaar geleden van start op Nieuwe Grond met een gesprek over ‘de waarde van kunst in de 21ste eeuw’. Daarna volgt deel twee ‘over de onmaat’ en deel drie over ‘de kunst en de fluïde stad’. Een uiteenlopend discours met ditto gasten, waarin telkens wordt gepoogd ‘op niet-beleidsmatige gronden ruimte te scheppen voor een nieuwe taal over de waarde van kunst’.

Uitgenodigd voor het laatste luik van deze reeks zijn theatermaakster Marjolijn van Heemstra, trendwatcher Farid Tabarki, journalist en theaterwetenschapper Ciska Hoet en politiek activist en lobbyist Sywert van Lienden, met vaste moderator Ann Demeester. Jonge, nieuwe stemmen in het landschap. Aangezien zij de toekomst zijn, hoe zien zij deze dan?

Van Heemstra, Tabarki, Hoet en van Lienden zijn vier diverse maar aanvullende stemmen, die alle uithoeken van het gesprek verkennen. Van de State of the Union van Wouter Hillaert tot het Burning Man Festival, van vluchtelingenproblematiek tot virtual reality. Soms worden er opvallende uitspraken gedaan, en boeiende stellingen naar voren gebracht. Meer dan eens wordt een hele problematiek of visie verwoord in één zin. Soms te kort door de bocht, soms knal erop, maar wel altijd interessant. Ze doen stof opwaaien, stof tot nadenken. Meer dan kant-en-klare voorstellen over de toekomst te presenteren, gaf het gesprek iets om over na te denken. Misschien wel zoals het een gesprek over de toekomst betaamt.

Sommige statements of vragen waren dan ook te mooi, te bijzonder, te inspirerend of rebellerend om niet delen met wie er niet bij kon zijn. Hieronder dan ook een kleine bloemlezing.

Disclaimer: sommige uitspraken werden in het vuur van de discussie uitgesproken. Het is moeilijk om de hele context mee te geven waarin ze zich situeren, en dat is ook niet de bedoeling. Het zijn uitspraken die, om al meteen een quote van van Lienden te benutten, deuren kunnen openen die men misschien eerst niet zag. Het zijn geen waarheden, geen doelbewust uitgesproken uitlatingen over de toekomst van het theater. Het zijn voorstellen, vragen, bedenkingen, hersenspinsels, die het debat dat maandag werd gevoerd levend kunnen houden. Zoals Ann Demeester ook afsloot met de woorden: ‘Een gesprek over de toekomst is niet af te sluiten.’ Ook de exacte woordkeuze kan lichtelijk afwijken gezien ondergetekende geen recorder in de hand had, maar er is altijd gepoogd trouw te blijven aan de intentie van de spreker.
1. Ik denk dat het een gouden tijd is voor nieuwe manieren van verhalen vertellen. Neem bijvoorbeeld de compleet andere verhaalstructuur van televisieseries. Sywert van Lienden

2. Is de kunstenaar of de kunst zelf in crisis? Sywert van Lienden

3. Misschien ben ik daar naïef in, maar ik hoop en geloof dat de culturele sector het voortouw kan nemen in het bevechten van het rendementsdenken, de cijfergerichtheid, de pragmatiek in de (theater)wereld. Ciska Hoet

4. Beeldende kunsten behandelen vaak of het verleden, of het nu: waar is de toekomst? Waarom zo weinig toekomst in de beeldende kunsten? Ann Demeester

5. Om na te kunnen denken over de toekomst heb je zelfvertrouwen nodig, maar dat ontbreekt op dit moment. Het is al ingewikkeld genoeg om over vandaag na te denken, laat staan om over morgen na te denken. Sywert van Lienden

6. De kunstenaar is verantwoordelijk om de nieuwe, fluide samenleving inzichtelijk en voorstelbaar te maken. Farid Tabarki

7. De toekomst is de grenzen van de verschillende kunstvormen en -disciplines overschrijden. Kunst is om te bewegen, er moet gewoon bewogen worden. Bewegen is leven, stilstaan is de dood. Marjolijn van Heemstra

8. De functie van kunst, sport, wetenschap is een nieuwe deuren openen, waar men die eerst misschien niet zag. Kunstenaars zijn de hoeders van de verbeelding, ze moeten de verbeelding op gang houden. Ze moeten tonen: zo kan het ook. Sywert van Lienden

9. Geëngageerde kunst maken is op de een of andere manier heel ‘makkelijk’ tegenwoordig, iedereen doet het. Maar wat verandert het echt, wat is de eigenlijke ‘impact’ ervan? En is iets engagement als je het alleen toont op het podium en niet doorvoert aan de achterkant in het instituut?  Marjolijn van Heemstra

10. Als kunstenaar moet je niet denken: wat kan kunst tot de stad bijdragen, maar wat kan de stad bijdragen tot de kunst? En niet: wat kan de kunst betekenen voor de samenleving, maar wat kan de samenleving betekenen voor de kunst? Ciska Hoet

door: Kleo Van Ostade, Jan Vos & Belle de Wit

Denken vanuit voorstellen, in plaats vanuit kritiek

Sinds vier jaar is Nieuwe Grond een vast onderdeel van het Nederlands Theater Festival (jaarlijks in september). Een doe- en denkplatform dat wordt samengesteld door theatermaker en journalist Anoek Nuyens. De vraag die centraal staat bij Nieuwe Grond is welke rol het theater kan, moet en wil spelen in onze 21e eeuwse samenleving. Naast het creëren van tijdelijke denkruimtes waar kunstenaars, beleidsmakers en critici samenkomen, wil Nieuwe Grond ook aanjager zijn van nieuwe, eigenzinnige en prikkelende voorstellen. Het wil ruimte creëren voor nieuwe ideeën over de inrichting van onze sector, de relatie tussen kunst en politiek en de rol van kunst in de samenleving.

Nieuwe Grond: denken vanuit voorstellen, in plaats vanuit kritiek.