2-12 september 2027

De Staat van het Jeugdtheater 2026

Priscilla Vaudelle spreekt de Staat van het Jeugdtheater 2026 uit

“Jeugdtheater is niet de kindertafel van de kunst.” Met die woorden opende theatermaker Priscilla Vaudelle de Staat van het Jeugdtheater 2026. Ze sprak de tekst uit tijdens het Jeugdtheatergala op zondag 13 september in Theater De Krakeling, onderdeel van het Nederlands Theater Festival.

Vaudelle, die dit jaar ook de regie van het gala verzorgde, hield een persoonlijk pleidooi voor theater waarin kinderen en jongeren zich gezien voelen. Over de kracht van verbeelding, ruimte geven aan verschil en de verantwoordelijkheid van volwassenen om te doen wat ze jonge mensen meegeven.

“Soms ben jij niet te veel. Soms is de ruimte gewoon te klein.”

Tijdens het Jeugdtheatergala werden ook de winnaars van de Zilveren Krekels geëerd en werd de Podiumkids Publieksprijs uitgereikt. Met haar toespraak nodigde Vaudelle de sector uit om verder te kijken: welke ruimte maken we voor jonge mensen, op het podium én daarbuiten?

Lees hieronder de volledige Staat van het Jeugdtheater 2026 van Priscilla Vaudelle of kijk het terug via deze link. Benieuwd naar de after movie? Die hebben we ook, bekijk hem hier.

Ik wil beginnen met iets wat volgens mij te weinig wordt gezegd.

Jeugdtheater is niet de kindertafel van de kunst.

Het is niet de plek waar we alvast een beetje oefenen voordat we aan het ‘echte werk’ beginnen.

Dit ís het echte werk.

En misschien is het ook wel het eerlijkste werk dat er is. Want kinderen hebben geen geduld voor bullshit.

Je kunt het mooiste decor bouwen, het licht tot op de millimeter uitdenken en een artistiek verhaal hebben waar iedereen heel intelligent bij knikt… als het niet leeft, voelen zij dat.

Dan zit er gewoon ergens een kind op rij drie te denken: wanneer is de pauze?

En eerlijk? Ik hou daarvan.

Omdat kinderen ons steeds terugbrengen naar de enige vraag die er echt toe doet:

Is het echt?

Ik heb thuis ook zo iemand rondlopen.

Mijn zoon, Blazy-Jo is acht en mijn grootste spiegel.

Mijn strengste dramaturg. En soms ook gewoon mijn grootste criticus.

Hij heeft geen beleefdheidsapplaus. Als hij iets niet begrijpt, vraagt hij waarom. Als iets saai is, zie ik het aan alles. En als iets hem raakt, krijg ik geen analyse over dramaturgie, vorm en zeggingskracht.

Dan zegt hij gewoon: “Mama, het was echt leuk!”

Klaar.

Blazy kan mij inmiddels meer vertellen over dinosaurussen dan ik ooit zal weten. De rest van de wereld vindt hij straks zelf wel online. Waarschijnlijk weet hij binnenkort ook beter dan ik hoe mijn telefoon werkt.

Dus ik ben iets gaan begrijpen over moederschap.

Mijn taak is niet om hem alles te leren. Mijn taak is om hem mee te geven wat hij niet kan googelen.

Hoe je liefhebt zonder jezelf kwijt te raken. Hoe je sorry zegt zonder kleiner te worden. Hoe je vergeeft zonder te doen alsof iets geen pijn heeft gedaan. Hoe je een grens trekt zonder je hart dicht te gooien.

Ik wil dat hij weet dat zijn waarde nooit groter wordt door iemand anders kleiner te maken. En dat een fout niet meteen betekent dat je een mislukt mens bent.

En misschien wel het belangrijkste: dat hoop niet naïef is.

Hoop is soms gewoon besluiten: dit hoeft niet het einde van mijn verhaal te zijn.

Dat wil ik mijn zoon meegeven.

Niet omdat ik het zelf allemaal zo goed heb gedaan. Absoluut niet.

Ik heb fouten gemaakt. Ik heb mensen verkeerd begrepen. Ik ben te hard geweest en soms te zacht. Ik heb dingen te lang vastgehouden en andere dingen te snel losgelaten.

Maar ik probeer hem iets voor te leven wat voor mij steeds belangrijker wordt:

Hoe blijf je mens wanneer het leven niet zacht met jou is geweest?

En misschien is dát ook precies waar jeugdtheater over gaat.

Niet kinderen vertellen wie ze moeten worden. Maar een ruimte maken waarin ze kunnen ontdekken wie ze zijn, en wie ze nog zouden kunnen worden.

Dat heb ik heel sterk gevoeld bij Prinses Arabella uit de prentenboeken van Mylo Freeman.

Wat mij daarin raakte, was niet alleen dat kinderen een prinses zagen die er anders uitzag dan het beeld dat jarenlang als vanzelfsprekend aan hen was gevoerd.

Het was groter.

Daar stond een meisje in het midden van haar eigen verhaal. Ze hoefde haar bestaan niet uit te leggen. Ze hoefde geen symbool te zijn. Geen uitzondering. Geen bewijs dat wij als sector het goed begrepen hadden.

Ze mocht er gewoon zijn.

De jonge mensen snappen de kracht daarvan veel sneller dan wij.

Wij kunnen er beleidsstukken, studiedagen en panels over organiseren. Zij kijken drie seconden en denken: oh. Zij kan dat zijn. Dan kan ik dat misschien ook.

Dát is representatie.

Niet dat ieder kind of jongvolwassen zichzelf letterlijk in ieder verhaal moet terugzien. Maar dat zij nooit het gevoel mogen krijgen dat de wereld van de verbeelding voor iemand anders bedoeld is.

Dit podium is ook van jou.

En daar begint onze verantwoordelijkheid.

Want we zijn goed geworden in woorden. Inclusie. Veiligheid. Diversiteit. Representatie. Toegankelijkheid.

Belangrijke woorden.

Maar woorden worden gevaarlijk wanneer we ze mooier gebruiken dan we ze leven.

Inclusie betekent niet dat we uiteindelijk allemaal hetzelfde moeten denken, hetzelfde moeten spreken en op dezelfde manier goedgekeurd moeten zijn.

Dat is geen gemeenschap. Dat is beton.

Ik wil geen beton.

Ik wil een mozaïek.

Een mozaïek wordt juist mooi omdat de stukken niet hetzelfde zijn. Omdat ieder stuk zijn eigen kleur, vorm en geschiedenis houdt.

Het wordt pas een beeld wanneer verschil niet langer iets is wat we moeten oplossen, maar iets waarmee we leren bouwen.

En daar wordt het moeilijk.

Want luisteren is makkelijk wanneer iemand zegt wat jij al dacht. Liefde is makkelijk wanneer niemand je teleurstelt. Samenwerken is makkelijk wanneer niemand je confronteert.

Maar wie zijn wij als het schuurt?

Want ook dát leren jonge mensen van ons: niet wat wij over gemeenschap zeggen, maar hoe wij ons gedragen wanneer gemeenschap ingewikkeld wordt.

Wie zijn wij wanneer iemand een fout maakt? Wanneer iemand iets zegt wat ons pijn doet? Wanneer we ons niet gezien voelen?

En vooral: wie zijn wij wanneer wij zélf degene blijken te zijn die het verkeerd heeft gezien?

Kunnen we dan nog zeggen: ik had het mis?

Ik heb lang gedacht dat sterk zijn betekende dat niemand mocht zien waar het pijn deed.

Schouders recht. Doorgaan. Werken. Regelen. Maken. Regisseren. Overleven.

Tot ik begon te begrijpen dat mijn kwetsbaarheid niet het tegenovergestelde van mijn kracht was.

Mijn kwetsbaarheid was de deur ernaartoe.

Ik ben niet weerbaar geworden omdat het leven mij nooit heeft geraakt.

Ik ben weerbaar geworden omdat het mij wél heeft geraakt, en ik weiger dat pijn bepaalt wat voor mens ik daarna word.

Voor mij is kracht niet meer: niemand kan mij raken.

Kracht is: je hebt mij geraakt, maar ik ga niet worden wat mij pijn heeft gedaan.

Ik wil opnieuw kunnen beginnen zonder mijn geschiedenis te ontkennen.

Dat is niet soft.

Dat is werk.

En ja, we gaan fouten maken.

Allemaal.

Perfecte mensen bestaan niet. En als ze wel bestaan, wil ik niet met ze werken. Lijkt me doodvermoeiend.

Maar er is een verschil tussen zeggen: “Zo ben ik nou eenmaal,” en zeggen:

“Dit heb ik gedaan. Wat vraagt dit nu van mij?”

Dat tweede is de volwassenheid die ook ik heb moeten leren.

Een mens is meer dan zijn slechtste moment. Maar een mens moet wel verantwoordelijkheid dragen voor wat hij doet.

Die twee waarheden kunnen naast elkaar bestaan.

En misschien is theater juist de plek waar we dat nog kunnen oefenen.

Waar we niet meteen hoeven te kiezen tussen held of monster. Goed of fout. Voor of tegen.

Waar we even kunnen blijven in die ongemakkelijke ruimte ertussen.

Waar we kunnen kijken naar een mens en zeggen: ik begrijp je nog niet, maar ik blijf kijken.

Dat vind ik belangrijk, juist nu.

En tegen de jonge mensen hier wil ik iets zeggen.

Er zullen plekken zijn waar jij het gevoel krijgt dat je kleiner moet worden om erbij te mogen horen.

Misschien noemen ze je te luid. Te gevoelig. Te lastig. Te ambitieus. Te anders. Misschien willen ze dat je nét iets minder jezelf bent, zodat het voor de rest wat comfortabeler wordt.

Luister goed:

Soms ben jij niet te veel. Soms is de ruimte gewoon te klein.

Neem ruimte in. Niet door iemand anders weg te duwen, maar door geen excuses meer te maken voor het feit dat jij bestaat.

Breng mee wat alleen jij kunt brengen. Je blik. Je geschiedenis. Je fantasie. Je vragen. Je humor. Je rare idee waarvan iedereen eerst denkt: wat moeten we hiermee?

Want iedere wereld die ooit veranderde, begon bij iemand die iets zag wat er nog niet was.

Dat is wat kunstenaars doen. Wij kijken naar een lege vloer en zeggen: hier kan een wereld ontstaan.

Maar dan moet ik ook iets tegen ons volwassenen zeggen.

Als wij jongeren vertellen dat ze ruimte mogen innemen, moeten wij soms bereid zijn ruimte af te staan.

Niet alleen luisteren wanneer ze zeggen wat wij graag horen. Niet alleen de jongeren vieren die al precies weten hoe ze zich in onze systemen moeten bewegen.

Wij moeten soms gewoon onze mond kunnen houden.

Soms is onze taak om te zeggen: laat mij zien wat jij ziet.

Kinderen en jongeren kijken namelijk veel beter naar ons dan wij denken.

Ze zien wat we doen wanneer we macht hebben. Ze voelen precies wanneer onze mooie woorden niet overeenkomen met ons gedrag.

Dus we kunnen van alles tegen hen zeggen,

Maar zien ze ons het ook doen?

Misschien is dát voor mij de Staat van het Jeugdtheater.

Niet alleen hoeveel voorstellingen we maken, hoeveel zalen we vullen of hoeveel prijzen we vandaag en vanavond uitreiken.

De echte vraag is:

Wat voor mensen helpen wij jonge mensen worden?

En de moeilijkere vraag daarachter:

Zijn wij bereid die mensen zelf te zijn?

Ik hoop dat mijn zoon later niet alleen zegt: mijn moeder maakte theater.

Ik hoop dat hij onthoudt dat ik hem probeerde te leren dat liefde niet hetzelfde is als alles accepteren. Dat waarheid niet hard hoeft te zijn. Dat hij fouten mocht maken en nog steeds geliefd bleef. Dat hij opnieuw mocht beginnen.

En vooral dat hij nooit iemand anders kleiner hoeft te maken om volledig zichzelf te mogen zijn.

Dat wens ik ieder kind toe.

Dat er ergens een voorstelling is die niet tegen een kind zegt wie het moet worden, maar simpelweg:

Ik zie jou.

Niet je potentie. Niet je probleem. Niet je label. Niet hoe handig je in mijn wereld past.

Jou.

En jouw leven is mijn aandacht waard.

Dat is wat wij voor kinderen moeten maken.

Niet een perfecte wereld.

Een wereld die groot genoeg is om in te bestaan.

En misschien zit er ergens in een zaal een kind, zoals kinderen naar Arabella keken, zoals mijn zoon naar een voorstelling kan kijken, en denkt:

Oh. Dus er is ook plek voor mij.

Als we dát kunnen geven,

dan is jeugdtheater geen voorbereiding op later.

Dan veranderen we iets. Nu.

Dit zijn ze: de Zilveren Krekels 2026

Dit zijn ze: de Zilveren Krekels 2026

De Jeugdtheaterjury van de VCSD heeft gesproken: de Zilveren Krekels 2026 zijn bekend! De prijzen worden uitgereikt aan de meest indrukwekkende podiumprestatie en jeugdtheaterproducties van het afgelopen seizoen. 

Van opnieuw beginnen in een nieuwe klas tot afdalen naar de wonderlijke onderwaterwereld. Van dierlijke muzikanten en prikkelende chaos tot de zoektocht naar vriendschap, identiteit en wat het eigenlijk betekent om stoer te zijn. De genomineerde voorstellingen nemen jong én oud mee langs avonturen die ontroeren, verrassen en aan het denken zetten. 

Zilveren Krekel voor de meest indrukwekkende podiumprestatie binnen het jeugdtheater 

Captain Fantastic (8+) – HNTjong/Het Nationale Theater

Denzel Goudmijn voor zijn waaier aan rollen (o.a. neefje Jackson, serveerster, politieagent). Regie: Nina Spijkers

Uit het juryrapport: “Goudmijn speelt in Captain Fantasticeen groot aantal geestige bijrollen, die hij stuk voor stuk met uiterste precisie en briljante komische timing vormgeeft.”

Let’s go Barbie (8+) – Maas Theater en Dans 

Samenspel van Sue-Ann Bel en Hali Neto. Eindregie: Moniek Merkx

Uit het juryrapport: “Sue-Ann Bel en Hali Neto laten in Let’s Go Barbie overtuigend de pijn zien van het najagen van een identiteit die eigenlijk de jouwe niet is.”

Klassencarrousel – Het verhaal van Sjaal en Loon: wie heeft het gedaan? (8+) – Theater Sonnevanck

Samenspel acteurs Ezra Koppejan en Bram Flick. Regie: Simon Boer

Uit het juryrapport: “Hun fysieke circusacts in Klassencarrouselzijn een prachtige onderbreking van de tekst, en vormen zowel een comfortzone voor de personages als een hartverscheurende poging om vrienden te maken.”

Dag Poes (4+) – HNTjong

Ontwerp alle aspecten – team: Sacha Zwiers, Noah Warmer, Uri Rappaport, Lennert Esser, Jelle Hoekstra. Regie: Noel Fisher

Uit het juryrapport: “In Dag Poes ontstaat een samenhangende wereld die sprookjesachtig voelt, maar altijd connectie blijft houden met het zeer reële thema van rouw en verlies, en hoe je daarmee kan leren omgaan.”

Bremer Straatmuzikanten (8+) – Holland Opera & Duda Paiva Company

Poppenmakers en choreografie poppen: Duda Paiva. Regie: Pim Veulings

Uit het juryrapport: “In de choreografie van Duda Paiva komen de dieren van de Bremer Straatmuzikanten in al hun aspecten tot leven, en winnen zo moeiteloos de empathie van het publiek.”

Bekijk de compilatie video hieronder:

Zilveren Krekel voor de meest indrukwekkende jeugdtheaterproductie 

DONNIE (VO/MBO 12+) – Poldertheater i.s.m. Nationale Opera & Ballet

Regie: Robbie Wallin

Uit het juryrapport: “De consequenties van dadenworden in DONNIE niet weggepoetst, de pijn blijft, en toch eindigt de voorstelling op een hoopvolle noot – wat als we ervoor kiezen om op te staan tegen onrecht, in plaats van erin mee te gaan?”

Achilles (10+) – Het NUT

Regie: Maurits van den Berg

Uit het juryrapport: “Prachtig tonen Jonathan Huisman en Mirjam Stolwijk in Achilles de kwetsuren van zoon en moeder, die uiteindelijk vooral naar liefde van de ander verlangen.”

DIEP (9+) – Het Filiaal theatermakers

Regie: Monique Corvers

Uit het juryrapport: “DIEP laat je verliefd worden op het onbekende en breekt er subtiel een lans voor dat deze wereld van menselijke invloed verschoond mag blijven.”

PRIKKELS (8+) – BonteHond i.s.m. Schweigman&

Regie: Anemone Oostvriesland

Uit het juryrapport: “Met indrukwekkende zorgvuldigheid wordt in Prikkels mét het jonge publiek een steeds extremere wanorde opgebouwd.”

Op zoek naar bezoek (4+) – TG Winterberg

Theatermaker: Marlyn Coetsier – Regie: Job Raaijmakers

Uit het juryrapport: “Op alle fronten is de voorstelling  Op zoek naar bezoek op inclusie gericht, van de personages die allemaal op hun eigen manier buiten de norm vallen, tot de gebarentolk die goed in de cast wordt geïntegreerd.”

Benieuwd naar het complete oordeel van de jury? In de juryrapporten van de Krekels vind je hierover uitgebreid informatie.

Bekijk de compilatie video hieronder:

OVER DE KREKELS 

De VSCD Jeugdtheaterprijzen, beter bekend als De Krekels, bekronen sinds 2005 de meest indrukwekkende jeugdtheaterproducties en podiumprestaties van het seizoen. 

Er zijn twee categorieën: 

-Zilveren/ Gouden Krekel voor de meest indrukwekkende podiumprestatie binnen het jeugdtheater
-Zilveren/ Gouden Krekel voor de meest indrukwekkende jeugdtheaterproductie 

De tien winnaars van deze Jeugdtheaterprijs zijn tevens de genomineerden voor de Gouden Krekels.

Alle genres binnen de podiumkunsten voor jeugd en jongeren komen in aanmerking: van theater en dans tot muziektheater en mime.  

De Krekels maken deel uit van de VSCD Theaterprijzen. Meer informatie over de prijzen is te vinden via de prijzenpagina.

De Zilveren Krekels worden mede mogelijk gemaakt door de Podium Cadeaukaart. De uitreiking van de VSCD-prijzen wordt mogelijk gemaakt door de Vriendenloterij.

Benieuwd wat de Jeugdtheaterjury precies inhoudt? Hoe de selectie tot stand komt, welke voorstellingen in aanmerking komen, welke periode meetelt en hoe wordt omgegaan met uitzonderingen of belangenverstrengeling? In de statuten vind je heldere antwoorden op deze en andere vragen — van selectiecriteria en werkwijze tot samenstelling en andere uitgangspunten. Voor wie zich verder wil verdiepen in de achtergronden en afspraken achter de Jeugdtheaterjury bieden de statuten het complete overzicht.

Schrijf je in voor de nieuws­brief!

Het Nederlands Theater Festival houd je met plezier op de hoogte van nieuws over het festival. Je kunt je op elk moment weer uitschrijven door ‘Unsubscribe' aan te klikken onderaan onze nieuwsbrieven.

Venster sluiten