5 t/m 15 september 2019 — Amsterdam
Foto: Anna van Kooij

Toneelprijzen uitgereikt tijdens Gala van het Nederlands Theater

Louis & Theo d'Or, Colombina & Arlecchino, VSCD Mime prijs, Gouden Krekels, Prosceniumprijs, Regieprijs, ACT Award

Zondag 13 september zijn ter afsluiting van het Nederlands Theater Festival de VSCD Toneelprijzen uitgereikt, tijdens het Gala van het Nederlands Theater in Stadsschouwburg Amsterdam. Ramsey Nasr en Marieke Heebink ontvingen daar de Louis d’Or en Theo d’Or, de prijs voor de meest indrukwekkende mannelijke en vrouwelijke dragende rol. De Colombina en Arlecchino, prijzen voor de beste bijdragende rol, gingen naar Antoinette Jelgersma en Vincent van der Valk. De VSCD Mimeprijs ging naar Voetbal op hoge hakken van Kopergietery, De Toneelmakerij won de Gouden Krekel voor de meest indrukwekkende productie met De Tantes en Ramses Graus ontving de Gouden Krekel voor de meest indrukwekkende podiumprestatie voor zijn rol in De grote illusionist van Het Filiaal. Loek Zonneveld ontving de Prosceniumprijs voor zijn wezenlijke bijdrage aan het Nederlandse Toneel. En voor de tweede keer werd ook de Regieprijs uitgereikt, deze ging naar Johan Doesburg voor Genesis. Ook werd de ACT Award uitgereikt aan Waldemar Torenstra, wegens zijn inzet voor Nederlandse acteursbelangen.


Winnaar Louis d’Or 2015 (prijs voor beste mannelijke dragende rol):

* Ramsey Nasr, voor zijn rol in The Fountainhead in regie van Ivo van Hove door Toneelgroep Amsterdam
De Jury: “In The Fountainhead is de eigenzinnige architect Howard Roark het retorisch en emotioneel middelpunt, en het is op een krachtige en tegelijk mooi ingehouden manier waarop Ramsey Nasr hem gestalte geeft. Hij verrast keer op keer als veelzijdig en intelligent speler, die met zijn bijzondere, intense uitstraling elke voorstelling een impact meegeeft die verder rijkt dan een toneelavond.

Winnaar Theo d’Or 2015 (prijs voor beste vrouwelijke dragende rol):

* Marieke Heebink, voor haar rol in Medea in regie van Simon Stone door Toneelgroep Amsterdam
De Jury: “In Meda bewijst Heebink zich hier opnieuw als een leergierig, uiterst toegewijd en precies actrice. Als ‘titelheldin’ in Stones ‘Medea’ weet ze op een voorbeeldige en meeslepende het wezen van die mythe in de kern te raken. Haar personage zou zo maar een bekende kunnen zijn: succesvol arts, getrouwd, twee zoontjes. Totdat ze op bepaald moment een wanhoopsdaad begaat. Heebink doseert de suspense van dit grote drama perfect. Verdriet, wanhoop en woede worden bijna tastbaar, haar lach jaagt angst aan ondanks de lichtheid ervan. Groots is haar emotionele kracht. Groots is deze ultieme, klassieke rol van Marieke Heebink.

Winnaar Arlecchino 2015 (prijs voor de beste mannelijke bijdragende rol):

* Vincent van der Valk, voor zijn rol in Angels in America in regie van Marcus Azzini door Toneelgroep Oostpool
De Jury: “Vincent van der Valk introduceert een personage van wie niet eenvoudig te houden is. Medeleven en afschuw wisselen elkaar af; waar je je als toeschouwer probeert een voorstelling van Louis’ beweegredenen te maken, laat Van der Valk je niet makkelijk binnen. Hij kan charmant zijn, maar ook leep, hij heeft iets slepends in zijn spel en is dan plots weer heel scherp. Gestaag ‘bouwt’ hij zo zijn personage, een fascinerende androgyne verschijning die vlindert tussen kwaadaardige lafheid en oprechte liefde. Hij geeft hiermee uiteindelijk een ongelooflijk indringende interpretatie van deze bijzondere rol, één die nog lang beklijft.

Winnaar Colombina 2015 (prijs voor de beste vrouwelijke bijdragende rol):

* Antoinette Jelgersma, voor haar rol in Genesis in regie van Johan Doesburg door het Nationale Toneel
De Jury: “Voor Antoinette Jelgersma is 2014/15 een bijzonder vruchtbaar theaterseizoen gebleken. Meteen aan het begin al schittert ze als hofnar Touchstone in ‘As you like it’. En later in het seizoen overrompelt ze net zo makkelijk met een stel subtiele dubbelrollen in de theatermarathon ‘Genesis’, Eigengereid, slim, brutaal, scherp tegen het vileine aan en dan weer vloeibaar, aandachtig. Met onvermoeibare inzet en drive gooit ze zich op haar dubbelrollen en transformaties, met een twinkelend plezier waarbij het lijkt alsof ze licht geeft. Ze bewijst zich als actrice met een zeldzame drive, en een heel groot bereik.

Winnaar VSCD Mimeprijs 2015:

* Voetbal op hoge hakken van Randi De Vlieghe en Jef van Gestel door Kopergietery
De Jury: “In Voetbal op hoge hakken van Kopergietery nemen Randi De Vlieghe en Jef van Gestel het publiek mee in een ingenieus spel met gender, waarin niemand is wie hij lijkt. Wat begint met een neutraal bewegingspatroon van twee heel gewone jonge mannen, verandert gaandeweg in een beeldende, absurde en ontroerende performance over mannen en vrouwen en alles wat daar tussen zit; niets menselijks is beide mannen vreemd. Ongemerkt verweven De Vlieghe en Van Gestel meerdere disciplines door elkaar heen. Mime, dans, tekst, muziek en beeld: alles staat ten diensten van hun fascinatie met het genderthema. Daarbij is geen oogopslag, geen beweging en geen noot teveel. En dat vereist een grote lichaamsbeheersing. Voetbal op hoge hakken is, zonder moralistisch te worden, een onvergetelijk en indrukwekkend pleidooi voor iedereen die zichzelf durft te zijn. Daarom waardeert de jury deze gewaagde ontregeling van gekende kaders over het genderbegrip.

Winnaar Gouden Krekel 2015 voor meest indrukwekkende jeugdproductie:
* De Tantes van De Toneelmakerij
De Jury: “Een zeldzaam goed gelukte komedie voor jeugdig publiek. Met slapstick zoals slapstick is bedoeld: vrolijke verwarring tussen slaande deuren en nerveuze nepgevechten met grimmige ondertoon. De Tantes is meer dan een vette klucht; onder alle hilarische vermomming schuilt een ontroerende vader-zoon-sage vol gemis en geschuif met (on)verantwoordelijkheid. Drie hartveroverend ongelukkige vrijgezellinnen, gespeeld door mannen, nemen samen met een stoere boze tiener én een mystery guest jong en oud mee in een spannend verhaal, vol vaart gespeeld, met onwaarschijnlijk veel goede grappen. Naarmate de plot zich voltrekt, tussen hete spaghetti en (te) veel witte wijn, komt ook de ontroering om de hoek van het visrestaurant kijken. Alles is vakwerk: spel, kostuums, tekst, regie, decor maar bovenal: de timing van rake slapstick.

Winnaar Gouden Krekel 2015 meest indrukwekkende podiumprestatie

* Ramses Graus voor zijn rol van goochelaar, konijn en hoge hoed in De grote illusionist van Het Filiaal
De Jury: “Een acteur op de toppen van zijn kunnen: als behendig bespeler van publiek, objecten, verhaallijnen en goocheltrucs. Ramses Graus heeft zich zeldzaam goed bekwaamd in bedrieglijke goochelarij waardoor hij niet alleen bedwelmt en ontroert met zijn stem en spel, maar ook met luchtfietserij, verdwijntrucs en gevoel voor variété. Graus is konijn en hoed tegelijk, een meeslepend verteller en muzikaal acteur.

Winnaar Regieprijs 2015
* Johan Doesburg voor Genesis, de meest indrukwekkende regieprestatie van het afgelopen seizoen
De Jury: “De afgelopen jaren is er veel gemopperd op het aanbod in de zogenaamde ‘grote zaal’. Waar kleine zaalvoorstellingen vernieuwend, actueel, belangwekkend werden gevonden, bleef de grote zaal daarin achter, heette het. De jury heeft geconstateerd dat het afgelopen seizoen een heel andere beeld liet zien. Bij het selecteren van de meest belangwekkende grote zaal voorstellingen voor het theaterfestival was er een ruime keuze. Dat is mooi. Maar er kan er maar een winnen.”

Winnaar Prosceniumprijs 2015
* Loek Zonneveld, voor zijn wezenlijke bijdrage aan het Nederlandse Toneel
De Jury: “Hij wordt wel – in navolging van Jacques Heijer – het geweten van het Nederlands theater genoemd. Niet alleen vanwege zijn enorme historische kennis en zijn geheugen van de talloze voorstellingen die hij vanaf zijn tienerjaren zag, maar ook vanwege de onuitputtelijke bron van engagement die hij is, bij theatermakers, kunstenaars en denkers. Het is de loyaliteit en de gepassioneerde toewijding aan de kunsten die in zijn activiteiten als theaterverslaggever, docent en meest liefhebbende toeschouwer het beste tot uiting komt.

Winnaar ACT Award 2015
* Waldemar Torenstra, wegens zijn inzet voor Nederlandse acteursbelangen
ACT: “Hij is bevlogen, hij is ambitieus, iemand die het niet aan kon zien hoe het mooie vak te grabbel werd gegooid.”


Over de jury’s:
De Nederlandse Toneeljury bestaat uit: Boris van der Ham (voorzitter), Cecile Brommer, Keimpe de Jong, Walther van den Heuvel, Lieke Jordens, Wybrich Kaastra, Jeannette Smit en Karin Veraart.

De Jury van de VSCD Mimeprijs bestaat uit: Cees Debets (voorzitter), Ine te Rietstap, Paul van der Laan en Erica Smits.

De Jury van de Gouden Krekels bestaat uit: Arjen Berendse (voorzitter), Raoul Boer, Annette Embrechts, Anoek Jentjens, Gonny Gakeer, Rob Roos, Colette van Wees.

Nederlands Theater Festival
Van 3 – 13 september toonde het Nederlands Theater Festival de beste voorstellingen van het moment op diverse locaties in Amsterdam. Het was een zeer geslaagd festival, met bomvolle zalen en een zeer enthousiast publiek. Met een programma dat nog omvangrijker was dan in 2014, lijkt het festival af te steven op een van meest succesvolle edities ooit.

Het festival reikte naast de Toneelprijzen nog vele andere prijzen uit, zoals de BNG Nieuwe Theatermakersprijs aan BOG., de Nikon Theaterfotografieprijs aan Sanne Peper en de Taalunie Toneelschrijfprijs aan Freek Mariën voor zijn tekst Wachten en andere heldendaden. Traditiegetrouw opende het festival op 3 september met de Staat van het Theater, dit jaar uitgesproken door regisseur Ola Mafaalani, die voor een indrukwekkend betoog zorgde. Op zondag 13 september sloot het festival af met het Gala van het Nederlandse Theater.