Acht ontwerpen en daarmee acht nominaties maken dit jaar kans op de Ontwerpersprijs. Daphne de Winkel werd genomineerd voor haar kostuumontwerp in de voorstelling Pride & Prejudice. Daphne: “Kan ik een cliché op een niet-clichématige manier gebruiken? Werken met cliché’s kan ook humor in kostuums brengen.”
Iconisch ontwerpen
“In het begin is er het verhaal, van de regisseur en het materiaal. En er zijn acteurs.” En –meestal– een decorontwerp. Daar laat Daphne zich door inspireren. “Ik gebruik mijn antennes en dan kan ik gaan zoeken, kijken, lezen. Kostuumgeschiedenis, films, literatuur, kunst, plaatjes overal. Dat kan heel letterlijk zijn, maar ook associatief.”
Ze heeft een zwak voor iconen, beelden die in de loop der tijd ergens symbool voor zijn gaan staan. “Dat kan ook lijken op een cliché, en dan vraag ik me af, ga ik daarin mee of tegen in? Of kan ik een cliché op een niet-clichématige manier gebruiken? Werken met cliché’s kan ook humor in kostuums brengen.”
En humor vindt ze heel belangrijk – net zoals dramaturgisch meedenken. “Ik wil graag minstens één kostuum per voorstelling zelf naaien, zodat het ambacht in ere wordt gehouden; en ik probeer oog voor details te hebben, want daar spreekt namelijk mijn zorgvuldige liefde voor kleren uit.”
Een droom verwerkelijken
In het geval van Pride & Prejudice wilde Daphne een droom van de regisseur uit laten komen.
“Dat wil ik eigenlijk altijd wanneer ik werk met Florian (Myjer). Ik denk omdat we veel dezelfde dromen delen, ergens in de wereld van Engelse literatuur en kostuumdrama’s. En nu dus samen een Jane Austen-boek op het toneel brengen. Dat is bijna een cliché op zichzelf.”
Ongeveer de helft van de wereld kent het boek, of de film, en heeft er al een beeld van. Maar deze voorstelling werd met maar 3 acteurs gemaakt, en het zou niet alleen een bewerking van het boek worden. Daphne: “Florian wilde deze voorstelling laten gaan over het patriarchaat. Over (toxische) mannelijkheid in deze tijd, én over de familie Bennet, anno 1800.”

Verwachtingen en plezier gunnen
Bij de eerste repetitie was er nog geen af toneelstuk op papier. “Ik wist ondertussen wel dat ik wilde laten zien wat mannelijk was rond 1800: namelijk welgevormde kuiten, strakke broeken, laarzen en hooggesloten cravats (dat zijn een soort sjaaltjes). Maar ik wilde ook een jurk, een prototype-Jane-Austen-jurk. Daarmee zou ik tegemoetkomen aan de verwachtingen van het publiek en onszelf een plezier gunnen: namelijk een kostuumdrama. Bovendien zou het heel goed passen in het zachte roze decor van Yannick (Verweij), om vervolgens Florian en de acteurs daar alles in te kunnen laten doen wat juist tégen al die verwachtingen in zou kunnen gaan. Maar ik kon van tevoren niet weten dat deze jurk zo trots zou worden gedragen door Just (van Bommel), en tegelijkertijd ook een wapen zou kunnen zijn, of een bedreiging.”
Omdat er een carrousel aan personages voorbijkomt in het verhaal, hadden de acteurs een aantal rekwisieten van Daphne gekregen die meteen heel duidelijk aangaven wie ze waren, zonder van kostuum te veranderen. “Soms kunnen rekwisieten flink in de weg zitten, maar deze keer werkten de parasolletjes, wandelstokken en waaiers heel erg goed in de handen van de acteurs. Zo veranderde niet per se het uiterlijk, maar vooral de manier van bewegen.”
Door middel van deze werkwijze hoopt Daphne in de voorstellingen waar ze aan werkt aan al haar collega’s iets mee te geven. “Ik hoop zo iets te geven waar eerst de regisseur zich gesteund door voelt, vervolgens aan de acteurs die ermee aan de haal zullen moeten gaan en uiteindelijk aan het publiek. Maar dán is het uit mijn handen!”
Benieuwd geworden naar Pride & Prejudice? Bezoek dan de gratis Ontwerpersprijs expo in de ITA Bookshop.
De Ontwerpersprijs wordt mede mogelijk gemaakt door ShowTex en Aukes Theatertechniek. Meer informatie over onze partners is te vinden via de partnerpagina.