2-12 september 2027

Ontwerpersprijs nominaties – Maria Muehombo (M I M I) over FRANK

"Deze nominatie laat me zien dat ik zonder schroom mezelf kan zijn."

3 september 2026

Bas de Brouw

Geluid kan een ruimte vullen, maar ook een lichaam in beweging zetten. In FRANK vormt het geluidsontwerp geen begeleiding van de voorstelling, maar een volwaardig onderdeel van de scenografie. Het gezamenlijke ontwerp van FRANK is genomineerd voor de Ontwerpersprijs 2026. Geluidsontwerper en muziekproducent Maria Muehombo (M I M I) vertelt hoe bio-akoestiek, psychoakoestiek en collectief maken samenkomen in een ontwerp dat voortdurend balanceert tussen dreiging en hoop.

Al lange tijd zeggen mensen mij dat mijn muziek een gevoel van dreigend onheil uitstraalt, gecombineerd met een zacht vleugje hoop.”

Geluid als manier van denken

Voor Maria begint ontwerpen met luisteren. 

“Om iets echt te begrijpen, heb ik de neiging het eerst uit elkaar te halen en vervolgens opnieuw op te bouwen. Dat geldt ook voor geluid. Door heel aandachtig te luisteren, te analyseren en verschillende lagen over elkaar heen te leggen probeer ik gevoelens hoorbaar te maken die zich moeilijk laten omschrijven.” 

Die manier van werken sloot naadloos aan bij het vertrekpunt van FRANK. Tijdens het repetitieproces voerden de makers lange gesprekken over de wereld waarin we leven.

“We spraken veel over het zogenoemde Capitoloceen: een tijdperk waarin kapitaal, klimaatcrises en geopolitieke spanningen ons dagelijks leven bepalen. Als makers vroegen we ons af hoe je gevoelens van dreiging, verlies en onzekerheid kunt omzetten in iets dat mensen gezamenlijk kunnen ervaren.” 

Wanneer geluid een lichamelijke ervaring wordt

Het geluidsontwerp ontstond vanuit een onderzoek naar de relatie tussen lichaam en geluid. 

“Wat ervaren we eigenlijk als griezelig? Waarom reageren onze lichamen instinctief op bepaalde frequenties? En waar ligt de grens tussen comfort en ongemak?” 

Maria werkte daarbij met bio-akoestische opnames, omgevingsgeluiden, drones en sinusgolven. Vooral die laatste twee spelen een belangrijke rol. 

“Sinusgolven brengen het oor als het ware uit balans. Iedereen hoort ze nét iets anders. Afhankelijk van waar je zit in de zaal en hoe jouw gehoor werkt, ervaar je andere frequenties. Daardoor beleeft iedere bezoeker dezelfde voorstelling op een unieke manier.” 

Juist die persoonlijke ervaring binnen een collectieve ruimte fascineerde haar. 

“Ik hoop dat iedereen zijn eigen interpretatie ervaart, terwijl we tegelijkertijd iets met elkaar delen.” 

Foto: Bas de Brouwer

Muziek die ontstaat vanuit beweging

Het geluid werd niet los van de voorstelling gecomponeerd. 

“De muziek ontstond terwijl de performers de ruimte verkenden. Hun lichamen bepaalden voortdurend hoe het geluid zich ontwikkelde. Daardoor voelde het alsof de muziek en de performers elkaar voortdurend beïnvloedden.” 

Maria noemt het geluid daarom de “sonische lijm” van de voorstelling. 

“Het ondersteunt de performers, maar geeft ze tegelijkertijd ruimte om te verschijnen, zich te ontwikkelen en weer te verdwijnen.” 

Experimenteren met instrumenten

Tijdens het maakproces groeide het geluidsontwerp steeds verder. 

“Het begon met bio-akoestische opnames en veldopnames uit onze eerste residenties. Later kwamen daar nieuwe lagen bij.” 

Daarvoor werkte Maria samen met muzikanten Indrė Jurgelevičiūtė en Blair Taylor. 

“Ik vroeg hen hun instrumenten op een totaal andere manier te gebruiken. Blair ontstemde bijvoorbeeld zijn viool volledig. Indrė gebruikte EBows en een strijkstok op haar kanklės om ongebruikelijke resonanties en frequenties te creëren. Juist dat experimenteren leverde klanken op die je niet direct kunt plaatsen.” 

Één organisme 

Hoewel Maria verantwoordelijk was voor het geluidsontwerp, ziet zij FRANK nadrukkelijk als een collectief ontwerp. 

“Scenografie, licht, geluid, performers: alles beïnvloedde elkaar. Ik zie iedereen die aan FRANK werkte als onderdeel van één organisme.” 

Volgens haar speelde regisseur Cherish Menzo daarin een sleutelrol. 

“Zij creëerde een omgeving waarin alle disciplines voortdurend met elkaar in gesprek bleven. Daardoor voelde het nooit alsof iemand ‘zijn eigen onderdeel’ maakte.” 

“Sonische vreemdheid mag bestaan”

De nominatie voor de Ontwerpersprijs betekent voor Maria meer dan erkenning voor één productie.

“Het was de eerste keer dat ik me tijdens een creatief proces volledig mezelf voelde. Ik voelde me gehoord en gesteund, waardoor de mogelijkheden voor het ontwerpen van geluid eindeloos leken.” 

Juist daarom raakt de nominatie haar. 

“Deze nominatie is voor mij een bevestiging. Ze laat me zien dat ik in mijn creaties zonder schroom mezelf kan zijn. Dat ik niet bang hoef te zijn om te laten horen welke ritmes in mijn kern leven. Dat sonische vreemdheid mag bestaan.” 

Benieuwd geworden naar FRANK? De voorstelling is tijdens het Nederlands Theater Festival nog te zien. Er zijn nog tickets beschikbaar, dus grijp je kans om deze voor de Ontwerpersprijs genomineerde voorstelling zelf te beleven.

De Ontwerpersprijs wordt mede mogelijk gemaakt door ShowTex en Aukes Theatertechniek. Meer informatie over onze partners is te vinden via de partnerpagina.

 

Schrijf je in voor de nieuws­brief!

Het Nederlands Theater Festival houd je met plezier op de hoogte van nieuws over het festival. Je kunt je op elk moment weer uitschrijven door ‘Unsubscribe' aan te klikken onderaan onze nieuwsbrieven.

Venster sluiten